keith_haring_SF

Interfaith AIDS Memorial Chapel
at Grace Cathedral, San Francisco

washington_dc

AIDS Memorial Quilt op de National Mall in Washington, DC

Golden_gate

National AIDS Memorial Grove in
Golden Gate Park, San Francisco

Vormen van herdenking en empowerment

De eerste vormen van herdenking van aidsslachtoffers ontstonden in de epicentra van de pandemie, New York en San Francisco. Op 9 november 1985 werd in de Episcopale Kerk St. John the Divine in New York het National AIDS Memorial opgericht met een herinneringsboek (Book of Remembrance) dat intussen duizenden mooi gekalligrafeerde namen vermeldt. Aidskapellen in andere kerken volgen, de meest indrukwekkende is misschien de Interfaith AIDS Memorial Chapel in de Grace Kathedraal in San Francisco met het brons en witgoud triptiek van Keith Haring, zijn laatste werk voordat hij 1990 aan aids overleed. Niet alleen als rouwverwerking maar vooral om actie te inspireren in de strijd tegen aids werd in juni 1987 de AIDS Memorial Quilt bedacht, en op 11 oktober dat jaar lagen er 1.920 naamvlaggen (panels) op de National Mall in Washington, DC. In vijf jaar tijd vond de AIDS Memorial Quilt navolging in meer dan 40 landen.

beacon

Beacon of Hope in Manchester

tattoo

Road tattoo Survivor’s Knot

car-park-chueca-plaza-vazquez-de-mella-parking-teresa-sapey-madrid-29

Parkeergarage Chueca al-Dante

Het idee voor een AIDS Memorial Grove (bos) werd in 1988 geboren, en drie jaar later, in september 1991 begon de renovatie en herinrichting van een ruig dalletje in het Golden Gate Park. Het planten van bomen, struiken en gewassen als teken van leven is de gedachte achter vele aidsmemorial bossen, parken en tuinen die wereldwijd volgen. Deze trailer op YouTube geeft een indruk: The Grove – Trailer. In de zomer vindt elk jaar een bijzonder evenement plaats: Flagging in the Park – July 18 2012 – National AIDS Memorial Grove. Ook in New York werd voor een parkachtige aanpak gekozen die pas na 14 jaar verwezenlijkt kon worden: World AIDS Day – Monument Dedication NYC 2008.
In 1994 werd het eerste digitale memorial gelanceerd: het Columbia University AIDS Memorial, als onderdeel van een expositie in de universiteitsbibliotheek, Stonewall & Beyond. In 2003 lanceerde de Alliance for the Arts in New York de National Registry of Artists with AIDS die 1.865 namen bevat. De eerste echte sculptuur werd 2000 met de Beacon of Hope in Manchester verwezenlijkt. De meest onconventionele memorials zijn misschien Steed Taylor’s road tattoos Survivor’s Knot (2004) en de parkeergarage Chueca an-Dante in Madrid (2005).

Met en zonder namen

Bij de eerste memorials stond de vermelding van namen nog centraal, de meest indrukwekkende zijn het Toronto AIDS Memorial met meer dan 2.700 namen en het Key West AIDS Memorial met meer dan 1.000 namen op 30.000 bewoners. Deze video laat het Vancouver AIDS Memorial zien: As Autumn Falls. In de loop der tijd kwamen steeds meer monumenten zonder namen tot stand, zoals het door Wolfgang Tilmans ontworpen AIDS Memorial München. De sobere tekst maakt duidelijk waarover het gaat: “AIDS – aan de doden, aan de geïnfecteerden, hun vrienden, hun families, 1981 tot heden”. De sculptuur in het Gugu Dlamini Park in Durban, Zuidafrika, maakt gebruik van het rode lint als symbool voor solidariteit met geïnfecteerden.

toronto

Toronto AIDS Memorial

aids-denkmal-380

AIDS Memorial München

durban

Gugu Dlamini Park in Durban

Europa

In Europa werd in 1991 de Saint Andrew’s Kapel van de Southwark Kathedraal in London aan “diegegen gewijd die onder de schaduw van hiv en aids leven of sterven”. Tijdens de Dokumenta IX in Kassel 1992 werd het eerste publieke aidsmemorial aangelegd, de Denkraum Namen und Steine, die navolging kreeg in 22 Duitse steden, Zürich en Riga. In 1994 volgen er unieke monumenten in Frankfurt en Keulen. Een groot aantal memorials werd pas in het nieuwe millenium verwezenlijkt, zoals in Manchester (2000), Kiev (2001), München (2002), Barcelona (2003), Edinburgh (2004), Moskou (2004), Madrid (2005), Sabadell (2005), Heidelberg (2006), Dublin (2006), Paris (2006), Wenen (2007), Palma de Mallorca (2007), Svetlogorsk (2008), Brighton (2009), Bournemouth (2010), Gijon (2010), Berlijn (2010) en Charkov (2012). Zie hier een interview met de kunstenaar van het Brighton and Hove AIDS Memorial: Annabel Giles interviews Romany Mark Bruce about the AIDS Memorial.

Denkraum-Namen-und-Steine-Kassel

Denkraum Namen und Steine,
Kassel

Brighton and Hove AIDS Memorial

Brighton and Hove AIDS
Memorial

bosque

Bosque de la Memoria de
Asturias, Gijon

Nederland

In Nederland lagen op 1 december 1988 de eerste naamvlaggen op de Dam in Amsterdam. Sindsdien beheert het NAMENproject Nederland de Nederlandse AIDS Memorial Quilt. In 2007 kwam er een digitale versie bij, AIDSmemorial. nl, waarop ieder op zijn eigen manier iemand kan herdenken met teksten, foto’s, geluidsfragmenten en/of video’s. In augustus 2011 lanceerde het NAMENproject het webportaal AIDSmemorial.info met het doel alle aidsmemorials wereldwijd op een rij te zetten en zo bij te dragen aan het conserveren van dit bijzondere culturele erfgoed.
Op het Friends for Life aids benefietconcert in de Beurs van Berlage in 1991 werd het beeld Tree of Life van de Mexicaanse kunstenaar Ricardo Regazzoni geschonken aan het AMC waar het nu in een hoek van de centrale hal staat.

Tree of Life

Tree of Life, centrale hal AMC