Gerda-Gebker

Gerda Gebker

Marcel-van-Soest

Marcel van Soest

Harrie-van-Rooij

Harrie van Rooij

Dirk-van-Meeteren

Dirk van Meeteren

jan-langenberg

Jan Langenberg

spencer-cox

Spencer Cox

Julie-Hukuboen

Julie Hukuboen

Vera-Springveer

Vera Springveer

Aan het massale sterven aan aids in de jaren 80 en 90 is vanaf 1996 dankzij de hiv-remmers, tenminste in het Westen, geleidelijk een einde gekomen. Maar ook nu gaan er in ons land nog steeds ieder jaar zo’n 50 mensen dood aan aids. Want niet iedereen heeft baat bij de hiv-remmers. Denk bijvoorbeeld aan Vera Springveer, het alter ego van Charles Lücker, die in 2008 op de leeftijd van 43 jaar overleed. Of aan Julie Hukuboen (2010, 50 jaar), een sterke Molukse vrouw en maatschappelijk werkster op het gebied van vluchtelingen. Of aan mede-initiator van Hivnet Jan Langenberg (2010, 58 jaar en benoemd tot ridder in de Orde van Oranje-Nassau). In de Verenigde Staten stierf op 18 december 2012, aidsactivist Spencer Cox (44 jaar). Als woordvoerder van ACT UP en medeoprichter van de Treatment Action Group ontwikkelde hij in 1995 een protocol voor het testen van protease inhibitors dat door de farmaceutische industrie werd overgenomen en tot snellere toelating door de autoriteiten leidde (zie tekst en video op Advocate.com).

Verbeelding van het verlies

Wie het dramatische tijdperk tot 1996 van dichtbij heeft meegemaakt denkt twintig jaar later regelmatig in verbijstering terug aan het leed dat in die jaren werd geleden, aan de doden, de angst, de paniek, de spanning, de maatschappelijke onrust die aids veroorzaakte. Een AIDSmonument verbeeldt het verlies, individueel en collectief, tijdens, maar ook buiten de gangbare herdenkingen op Wereld Aids Dag en Candlelight Memorial, in Nederland bekend als Aids Memorial Day.

Hommage aan de buddy

Bij alle ellende heeft aids ook goede dingen opgeleverd. Homomannen in New York gingen als buddy voor hun vrienden met aids zorgen. Deze aanpak werd in de hele Westerse wereld overgenomen, vooral in steden met grote homoseksuele gemeenschappen, zoals Amsterdam. Buddyzorg is anno 2012 al lang niet meer voorbehouden aan homo’s: ze staat model voor een humanitaire omgang met mensen die zichzelf (tijdelijk) niet meer kunnen redden. Een AIDSmonument zal deze groep vrijwilligers eren.

Empowerment van hiv-positieven

Het leven met hiv is soms niet makkelijk. Hoewel zij taboe en discriminatie dapper het hoofd bieden, kunnen hiv-positieven een steun in de rug nog steeds goed gebruiken. Met een AIDSmonument geeft Nederland een statement af: we zijn solidair met hiv-geïnfecteerden en werken aan een toekomst waarin het virus uit het lichaam en uit de wereld wordt verbannen.

Breed publiek voor een humanistische boodschap

Het AIDSmonument beoogt een breder publiek dan de meest betrokken groepen die hierboven worden genoemd. Net zoals het Nationaal Monument op de Dam er niet uitsluitend is voor mensen die oorlog en onderdrukking aan den lijve hebben ondervonden, en het Homomonument talloze bezoekers trekt buiten de directe kring van homoseksuelen. Net als die monumenten heeft het AIDSmonument een humanistische boodschap: gedenk de aidsdoden, eer de buddies, steun mensen die met hiv leven. Het zal mensen die er speciaal voor zijn gekomen net zo moeten kunnen boeien als toevallige voorbijgangers.

Een ode aan Amsterdam

De keuze voor Amsterdam ligt voor de hand. De stad staat nationaal en internationaal bekend als kosmopolitisch en liberaal. De nuchtere omgang met seksualiteit en drugsgebruik heeft een sfeer gecreëerd waar veel mensen zich thuis voelen, waar mensen zich kunnen ontplooien. Hierdoor heeft Amsterdam nog altijd een grote internationale aantrekkingskracht. Voor nieuwe Europese gay capitals als Berlijn, Londen en Barcelona heeft Amsterdam als voorbeeld gediend. De tolerantie tegenover mensen die anders zijn – ook al staat die soms onder druk – is nog steeds een voorbeeld voor andere steden. Het was dit gunstige maatschappelijke klimaat dat vele hiv-geïnfecteerden heeft aangetrokken die zich in hun voormalige woonplaats niet meer op hun gemak voelden of grofweg gediscrimineerd werden. Een AIDSmonument is tevens een ode aan Amsterdam, en een verrijking van het culturele landschap van onze hoofdstad.